Cây mạch môn trị viêm phế quản và trị ho như thế nào?

Tương tự như cây bách bộ, cây mạch môn là một vị thuốc nam có công dụng điều trị viêm phế quản và ho lâu ngày cực hay. Tuy nhiên cách bào chế và chế biến cây mạch môn trị viêm phế quản và ho không hề đơn giản. Ở bài viết này Nhà thuốc Đông y Bác sĩ Nguyễn Văn Liễu sẽ giới thiệu đến quý bạn đọc về công dụng dược lý và cách chế biến bài thuốc trị viêm phế quản và ho từ cây mạch môn và rễ cây mạch môn. Xin mời quý bạn đọc theo dõi.

Mạch môn đông còn có tên là mạch đông, cây lan tiên có tác dụng trị viêm phế quản

Mạch môn đông còn có tên là mạch đông, cây lan tiên.

1, Cây mạch môn là gì và đặc tính dược liệu của nó ra sao?

Mạch môn hay còn gọi là mạch môn đông (Ophiopogon  japonicus (L.f.) Ker – Gawl., thuộc họ mạch môn đông (Convallariaceae) là cây vừa làm thuốc lại vừa làm cảnh, có nhiều ở khắp nơi trên đất nước ta. Bộ phận dùng làm thuốc là rễ. Mạch môn đông là vị thuốc thông dụng làm thuốc ho long đàm, thuốc bổ. Vị thuốc này còn dùng chữa thiếu sữa, lợi tiểu…

Mạch môn đông còn có tên là mạch đông, cây lan tiên. Tên khoa học Ophiopogon japonicus Wall. Thuộc họ Hành tỏi Liliaceae.

Người ta dùng rễ củ phơi hay sấy khô (Radix Ophiopogoni) của cây mạch môn đông. Vì lá giống lá lúa mạch, về mùa đông lá vẫn xanh tươi nên gọi là mạch đông.

Có thể bạn quan tâm: Cây bách bộ trị viêm phế quản và ho như thế nào?

Mô tả cây:

Mạch môn đông là một loại cỏ sống lâu năm, cao 10 – 40cm, rễ chùm, trên rễ có những chỗ phát triển thành củ mẫm. Lá mọc từ gốc, hẹp dài, như lá lúa mạch dài 15 – 40cm, rộng 1 – 4mm, phía cuống hơi có bẹ, mép lá hơi có răng cưa. Cán mang hoa dài 10 – 20cm, hoa màu xanh nhạt, cuống 3 – 5mm, tụ thành 1 – 3 hoa ở kẽ các lá bắc trắng nhạt. Quả mọng màu tím đen nhạt, đường kính 6mm, có 1 – 2 hạt.M

Phân bố thu hái và chế biến:

Mọc hoang và được trồng ở Việt Nam để lấy củ dùng làm thuốc, nhiều nhất ở Phùng, Ninh Hiệp (Hà Nội), Nghĩa Trai (Hưng Yên). Thường hái vào tháng 6 – 7 ở những cây đã được 2 – 3 năm. Chọn những củ già, cắt bỏ sạch rễ con, rửa sạch đất, củ to trên 6mm bổ làm đôi, củ nhỏ để nguyên phơi khô tước bỏ lõi trước khi dùng. Có khi hái về, dùng móng tay rạch củ, tước bỏ lõi, rang với gạo cho đến khi gạo có màu vàng nhạt, bỏ gạo lấy mạch môn mà dùng. Củ mạch môn hình thoi, màu vàng nhạt, hơi trong, dài 10 – 15mm. Mùi đặc biệt, vị ngọt.

Công dụng và liều dùng:

Còn ở trong phạm vi nhân dân. Nhưng là một vị thuốc rất thông dụng, làm thuốc ho long đàm, thuốc bổ (bệnh phổi, gầy còm). Còn dùng chữa thiếu sữa, lợi tiểu, chữa sốt khát nước. Ngày dùng từ 6 – 20g dưới dạng thuốc sắc.

Theo tài liệu cổ, mạch môn có vị ngọt, hơi đắng tính hơi hàn, vào 3 kinh tâm, phế và vị. Có tác dụng thanh tâm, nhuận phế, dưỡng vị sinh tân, hóa đờm, chỉ ho, dùng chữa hư lao, ho, thổ huyết, ho ra máu, miệng khô khát, bệnh nhiệt tân dịch khô. Những người tỳ vị hư hàn, đại tiện lỏng không dùng được.

Củ mạch môn tươi trị viêm phế quản
Củ mạch môn tươi

2, Bài thuốc trị viêm phế quản, ho, khó thở, ho lâu ngày từ cây mạch môn

Mạch môn đông 16g, bán hạ 8g, đảng sâm 4g, cam thảo 4g, gạo nếp sao vàng 4g, đại táo 4g, nước 600ml. Sắc còn 200ml. Chia làm 3 lần uống trong ngày (đơn thuốc của Trương Trọng Cảnh).

Có thể bạn quan tâm: Bệnh ho do viêm phế quản và ho do viêm họng khác nhau như thế nào?

Chú thích: ngoài rễ của cây mạch môn đông, ta còn dùng rễ củ phơi khô của cây tóc tiên Liriope spicata Lour cùng họ. Đó là một loại cỏ sống lâu năm, thân rễ ngắn, dày, rễ chùm, lá hẹp dài mọc từ gốc, dài 30cm, rộng 4 – 7mm cọng mang ho thường ngắn hơn lá, hoa màu hơi tím, hợp thành xim 3 – 5 hoa. Quả mọng, màu xanh tím. Cùng một công dụng nhưng hiệu lực không bằng.

An phế hoàn bài thuốc có thành phần từ cây mạch môn trị viêm phế quản, hen suyễn
An phế hoàn bài thuốc có thành phần từ cây mạch môn trị viêm phế quản, hen suyễn

3, Bài thuốc An phế hoàn có thành phần từ cây mạch môn trị viêm phế quản, hen suyễn, ho lâu năm của nhà thuốc Đông y Nguyễn Văn Liễu

Để sử dụng các bài thuốc trên thì Bách bộ cần trải qua quá trình bào chế phức tạp, người bệnh không nên tự ý áp dụng phương pháo này để chữa bệnh. Sử dụng Bách Bộ làm thành phần, cùng với quy trình bào chế hiện đại và được giám sát nghiêm ngặt bài thuốc An phế hoàn luôn ĐẢM BẢO TÍNH AN TOÀN VÀ HIỆU QUẢ trong điều trị ho cho người bệnh.

Sản phẩm An Phế Hoàn gồm 2 loại thảo dược uống kết hợp, gồm: Ích Phế Đơn và Cao Bình Phế được điều chế từ các nguyên liệu tự nhiên quý hiếm, có tác dụng tốt đối với sức khoẻ người bệnh như: Đông trùng hạ thảo, ngư tinh thảo, linh chi, hoàng giới tử, tô tử, ma hoàng, trần bì, thạch cao, mạch môn,hạnh nhân, bách bộ, cát cánh,…

Để tìm hiểu thêm về tác dụng dược lý và liệu trình điều trị hiệu quả, xin mời quý bạn đọc gọi tới số điện thoại của nhà thuốc hoặc để lại thông tin liên lạc bên dưới mỗi bài viết của chúng tôi.

Bình luận

Tin cùng chuyên mục